MACEDONIALaw on the termination of pregnancy, 1972, as amended through 1995.

 

I. ОПШТИ ОДРЕДБИ

Член 1

Прекинувањето на бременоста е посебна медицинска интервенција за која слободно одлучува бремената жена.

Правото на прекинување на бременоста може да се ограничи само заради заштита на здравјето на бремената жена.

Член 2

Заради заштита на здравјето на бремената жена, прекинувањето на бременоста не може да се изврши по истечувањето на десет недели од денот на зачетокот.

Прекинувањето на бременоста не може да се изврши и пред истекот на десет недели од денот на зачетокот, ако е тоа особено штетно по здравствена состојба на бремената жена.

Прекинувањето на бременоста не може да се изврши ако од прекинувањето на претходната бременост не поминала една година.

Член 3

По исклучок, прекинувањето на бременоста може да се изврши и по истекот на десеттата недела од денот на зачетокот, како и пред истекот на една година од претходното прекинување на бременоста по барање на бремената жена во следните случаи:

1. кога врз основа на медицински индикации ќе се утврди дека бременоста претставува опасност по животот или ќе доведе до тешко нарушување на здравјето на жената за време на бременоста, породувањето или по породувањето;

2. кога врз основа на научни сознанија може да се очекува дека детето ќе се роди со тешки телесни или душевни недостатоци;

3. кога до зачетокот дошло до врска со извршување на кривично дело: силување, обљуба над немоќно лице, обљуба над малолетно лице, обљуба со злоупотреба на положбата, заведување или родосквернавење;

4. кога ќе се утврди дека во текот на бременоста или по породувањето би можела жената да дојде во тешки лични, семејни, материјални или други прилики што ќе имаат одраз врз нејзината здравствена состојба.

Како тешки лични, семејни, материјални и други прилики се сметаат особено: потешко нарушени брачни односи, постоење на асоцијални појави во семејството, тешки станбени услови, материјална необезбеденост, нарушување на здравствена состојба на членови на семејството и бројот на децата во семејството.

Прекинување на бременоста од претходниот став ќе се изврши доколку се оцени дека со прекинувањето на бременоста нема да дојде до потешко оштетување на здравјето или до непосредна опасност по животот на бремената жена.

Член 4

Бришан со 18/76.

Член 5

Постапката за одобрување и извршување прекинување на бременост е итна.

Во постапката за одобрување и извршување прекинување на бременост се обезбедува чување на службената тајна и почитување достоинството на личноста на бремената жена.

Член 6

Заради навремено запознавање на жените со последиците што можат да настанат поради прекинувањето на бременоста и со средствата што се применуваат за спречување на несакана бременост:

1. здравствените организации на здружениот труд, во рамките на своите задачи, во своите планови за работа предвидуваат предупредување на бремената жена и нејзиниот брачен другар за штетноста од прекинувањето на бременоста по здравјето на жената и нивно запознавање со можностите и методите за спречување на несаканата бременост;

2. здравствените организации на здружениот труд што во својот состав имаат дејност за заштита на мајката и детето, преку диспанзерите за жени и деца и лекарите од општа медицина особено во селските подрачја должни се преку активен метод на работа да ги имаат во постојано внимание жените во генеративниот период, укажувајќи им на предимствата од примената на контрацепциските средства и методи во спречувањето на несаканата бременост и на штетните последици од прекинувањето на бременост по здравјето и животот на жената како ефикасни фактори во планирањето на семејството.

Здравствените организации на здружениот труд, во местата каде што нема специјалистичка гинеколошко-акушерска дејност, се должни на лекарите од општа медицина и на другиот медицински кадар да им овозможуваат да се здобијат со потребните стручни знаења и искуства во примената на контрацепциски средства и методи за спречување на несаканата бременост.

Член 7

За помасовно и навремено запознавање на жените со последиците што можат да настанат поради прекинувањето на бременоста и со средствата што се применуваат заради спречување на несакана бременост:

1. установите за социјална заштита и другите организации што се занимаваат со прашања на заштита на мајката и детето, воспитно-образовните установи и работничките и народните универзитети, во рамките на своите задачи, се должни во своите планови за работа односно програми да ги опфатат и прашањата за укажување на жените и мажите како и на младината на штетните последици од прекинувањето на бременоста и на предимствата од примената на средствата и методите на контрацепција;

2. воспитно-образовните установи се грижат во својата работа да вклучат воспитување на младината за хумани и здрави односи меѓу половите.

II. ПОСТАПКА ЗА ОДОБРУВАЊЕ ПРЕКИНУВАЊЕ НА БРЕМЕНОСТА

Член 8

За прекинување на бременоста до 10 недели, бремената жена со потребната медицинска документација, добиена од лекар специјалист по гинекологија и акушерство, се обрнува во здравствената организација на здружениот труд, која ги исполнува условите предвидени од член 21 од овој закон.

Пред прекинувањето на бременоста, лекарот ќе ја предупреди бремената жена и нејзиниот брачен другар на можните штетни последици од прекинувањето на бременоста по здравјето и животот на жената и ќе ги запознае со можностите и методите за спречување на несаканата бременост.

Ако бремената жена, по предупредувањето остане при своето барање, лекарот ќе изврши прекинување на бременоста за што води книга за евиденција.

Доколку лекарот утврди дека се изминати повеќе од десет недели од денот на зачетокот или дека прекинувањето на бременоста не го дозволува здравствената состојба на бремената жена, ќе ја упати на првостепена комисија за одобрување на прекинувањето на бременоста.

По приговор против одлука на првостепената комисија решава второстепената комисија.

Првостепената комисија се формира при здравствена организација на здружен труд која во својот состав има диспанзер за жени со советувалиште за планирање на семејство и за контрацепција, а второстепената комисија во здравствена организација на здружен труд што ги исполнува условите од член 21 на овој закон.

Член 9

Комисиите од претходниот член се состојат од по три члена - лекар специјалист по гинекологија и акушерство, лекар специјалист по интерна медицина и социјален работник. На членовите на комисијата им се определуваат заменици.

Претседател на комисијата, по правило, е лекар специјалист по гинекологија и акушерство.

Комисиите имаат секретар што го определува здравствената работна организација при која е формирана комисијата.

Член 10

Првостепените комисии ги формираат општините.

Две или повеќе општини можат да формираат заедничка првостепена комисија.

Второстепените комисии ги формира републичкиот секретар за здравство и социјална политика.

Член 11

Барањето за прекинување на бременост се поднесува писмено до првостепената комисија.

Ако бремената жена е малолетна или лишена од деловна способност, барањето го поднесува односно дава согласност за прекинување на бременоста родителот односно старателот на бремената жена.

Кон барањето за прекинување на бременоста се приложува:

- потврда од лекар специјалист по гинекологија и акушерство дека жената е бремена и дека и е укажано на штетните последици од прекинувањето на бременоста;

- наод и мислење од лекар специјалист по соодветната гранка на медицината во чија област спаѓа заболувањето на бремената жена односно болеста на родителот (член 3, став 1, точ. 1 и 2 на овој закон), потврда од надлежниот јавен обвинител дека е покрената кривична постапка (член 3, став 1, точ. 3 на овој закон) односно потврда од општинскиот орган на управата надлежен за работите на социјалната заштита односно од установа за социјална заштита или од здравствена работна организација, ако прекинувањето на бременоста се бара поради причините од од член 3 став 1, точка 4 на овој закон.

Член 12

При разгледување на барањето за прекинување на бременоста на седницата на комисијата можат да присуствуваат бремената жена и нејзиниот брачен другар.

 

Член 13

Bo постапката пo барањето за прекинување на бременост комисијата ќе ја предупреди бремената жена односно на подносителот на барањето на штетноста од прекинувањето на бременоста по нејзиното здравје и ќе ја запознае со можностите и методите за спречување на несаканата бременост, како и со постојните советувалишта во здравствените работни и други организации од кои може да побара совет заради спречување на несаканата бременост.

Член 14

Комисиите работат на седници и одлуките ги донесуваат со мнозинство на гласови.

Комисиите се должни да донесат одлука во рок од три дена и тоа: првостепената комисија од поднесувањето на барањето за прекин на бременоста, а второстепената комисија откако ќе и биде доставен предметот по приговорот од бремената жена.

Ако рокот од претходниот став не може да се запази од оправдани причини, тој рок не може да биде подолг од седум дена.

Член 15

Прекинување на бременост може да се изврши без одлука на комисијата ако поради непосредна опасност по животот и здравјето на бремената жена не може да се чека одлука на комисијата или ако е во прашање започнато прекинување на бременост.

Лекарот што извршил или довршил прекинување на бременост без одлука на комисијата, должен е во рок од 24 часа за тоа да го извести работоводниот орган на здравствената организација на здружениот труд, a работоводниот орган е должен во рок од три дена за случајот да ја извести првостепената комисија.

Член 16

Одлуката на првостепената комисија му се соопштува на подносителот на барањето веднаш на седницата на комисијата.

Против одлуката на првостепената комисија може да се изјави приговор на записник веднаш, или писмено во рок од 3 дена по соопштувањето на одлуката. Записникот по приговорот, заедно со сите списи, без одлагање се доставува до второстепената комисија.

Одлуката на второстепената комисија е конечна.

Член 17

За работата на лекарот односно комисијата се води записник и книга за евиденција.

Документацијата, во врска со работата на лекарот односно комисијата, се чува како доверлива медицинска документација, во посебна архива на здравствената организација на здружениот труд.

Член 18

Начинот на работа на лекарот како и начинот на работата на првостепените и второстепените комисии, обрасците на записникот и на книгата за евиденција (член 8 и член 17) ќе ги пропише републичкиот секретар за здравство и социјална политика, во рок од 3 месеци од влегувањето во сила на овој закон.

Член 19

Здравствена организација на здружениот труд кај која е образувана комисија, најдоцна до крајот на месец јануари во почетокот на годината е должна да поднесе извештај за својата работа за претходната година до органот што ја формирал комисијата.

Член 20

Надоместокот за работата на членовите на комисијата, на нивните заменици и на секретарот на комисијата паѓа на товар на буџетот на општината односно на Републиката.

Висината на надоместокот од претходниот став ја определува органот што ја формира соодветната комисија.

Член 21

Прекинувањето на бременоста се врши во здравствена организација на здружениот труд која во својот состав има гинеколошко-акушерско одделение кое ги исполнува минималните услови за работа според Законот за здравството и прописите донесени врз основа на него.

Член 22

Прекинување на бременост врши само специјалист по гинекологија и акушерство или лекар на специјализација по истата гранка на специјалност, под надзор на лекар специјалист по гинекологија и акушерство.

Член 23

По извршеното прекинување на бременоста жената се става под медицински надзор најмалку три дена.

Под посебен медицински надзор и контрола, се ставаат особено жените по првото прекинување на бременоста.

Co цел да се спречат последиците, жените со РХ негативен фактор, по првото прекинување на бременоста, добиваат анти Д гамаглобулин.

Член 24

Ако при довршување на започнатото прекинување на бременост основано се посомнева дека е во прашање кривично дело, работоводниот орган на здравствената организација на здружениот труд во која е довршено започнатото прекинување на бременост должен е за тоа веднаш да поднесе пријава до надлежното јавно обвинителство.

Член 25

Здравствената организација на здружениот труд во која е извршено или во која е довршено веќе започнатото прекинување на бременост е должна за секој случај на фетална смрт да поднесе пријава до надлежниот орган во рок од 3 дена.

Член 26

Стручната работа на комисиите и на здравствените работни организации во кои се врши прекинување на бременост подлежи на надзор согласно со Законот за здравството.

Член 27

Административните и финансиските работи на комисиите ги врши здравствената организација на здружениот труд кај која е формирана комисијата.

III. КАЗНЕНИ ОДРЕДБИ

Член 28

Co парична казна од четири до десет плати ќе се казни здравствена организација на здружениот труд за прекршок:

1. ако спротивно на член 5 од овој закон не обезбеди чување на службената тајна;

2. ако спротивно на член 15, став 2 од овој закон не изврши соодветно известување во утврдените рокови;

3. ако спротивно на член 8 и член 17 на овој закон не обезбеди водење на записник и книга за евиденција за работата на лекарот, односно комисијата, или ако не обезбеди посебна архива за чување на документацијата во врска со работата на лекарот односно комисијата;

4. ако спротивно на член 18 од овој закон не поднесе извештај за работата до надлежниот орган;

5. ако спротивно на член 23 и 24 од овој закон не поднесе соодветна пријава до надлежниот орган во утврдениот рок.

За дејствијата од претходниот став ќе се казни за прекршок одговорното лице во здравствената организација на здружениот труд со парична казна од една петтина до една половина од плата.

Член 29

Овој закон влегува во сила осмиот ден од денот на објавувањето во Службен весник на Социјалистичка Република Македонија".

 

 

Самостојни членови од Законот за изменување и дополнување нa 3aкoнoт за прекинување на бременоста

(18/76)

 

Член 13

Се овластува Законодавно-правната комисија на Собранието на СРМ да го утврди пречистениот текст на законот.

Член 14

Овој закон влегува во сила осмиот ден од денот на објавувањето во Службен весник на Социјалистичка Република Македонија".

[The above Law provides that a woman may obtain an abortion on request during the first ten weeks of pregnancy. After that period, an abortion may be performed when there is danger to the life or severe danger to the health of the pregnant woman during pregnancy, childbirth, or after childbirth; when it can be expected that the child will be born with serious physical or mental defects; when the pregnancy is the result of a crime; or when it is established that the woman is suffering from difficult personal, family, or material circumstances that will affect her health. Before the abortion the woman and her spouse must be counseled on possible harmful consequences of the abortion and on means to prevent pregnancy. After ten weeks of pregnancy, if the physician finds that the abortion will adversely affect the health of the woman, the matter will be referred to a Commission for approval. If the Commission does not approve of the abortion, the matter will be referred to a Secondary Commission. If the woman is a minor, the request for an abortion must be made by a parent or guardian. An abortion must be performed in a health organization with a gynecological-obstetrics department that meets minimum requirements under the Health Act by a specialist in gynecology and obstetrics under the supervision of a physician specialist in gynecology and obstetrics.]